Yaz yortuların baş neeti - zengin bereket için şükür etmäk. Tabiattan meyva hem zarzavat zebelliini istemää. Bu üzerä yaz zamanın kalendar yortularında önemni eri kaplêêr yaamur çaarması. Bunu yapmak için gagauzlar Pipiruda adetini koruyȇrlar, angısı yazdakı Ay Tanas günündä (01.05 /14.05) bakılȇr.

Çamurdan yaparmışlar adama benzeyän 40-50 santimnik bir figuracık da koyarmışlar onu güneşä kurusun. Pipirudaya karşı o adamcıı giidirärmişlär partal rubalarına, koyarmışlar bir küçücük sandıcaa, dolayanına koyarmışlar çiçek, yakarmışlar mumnarı da dizärmişlär, nicä haliz ölüyü. İnanarmışlar, ani nekadar taa çok göz yaşı akıdacȇklar, okadar taa çok yaamur yaayacȇk.

Adetin ritualını yaparmışlar on yaşını tamannamayan kızçaazlar. Bir üüsüz kızçaazı koyarmışlar gelin. Gelini donadarmışlar eşilliklän: pipiruda otundan örüyärmişlär feneţ.

Uşaklar gezärmişlär birkaç sokak, herbir evin kapu önündä çalarmışlar adet türküsünü. Pipirudacı kızçaazlar oynarmışlar horu, angısının ortasında gelin durarmış. Ev çorbacıykası yıslarmış pipirudacıları suylan da verärmiş onnara oloy, yaa, süt, kaymak, kaşkaval. Uşakların yanında varmış torba, oloy için şişä, süt için hem yımırta için çölmek. Unu verärmişlär elektä. Pipirudacıların birisi, aktarıp unu torbasına, tukurlarmış elää geeri çorbacıykanın tarafına. Elään düştüünä görä annarmışlar, nesoy olacȇk yılın berekedi: tepesi üstü düşürsä, yıl olacȇk bereketli, dibi aşaa düşürsä, kıtlık olacȇk. Kimi küülerdä elää tukurlarmış kendisi çorbacıyka.

 

Pipiruda türkülerini çalarmışlar gaguzça hem bulgarca:

Pipiruda, ruda,

Day, Boje, leda,

Yaamur yaasın,

Bolluk olsun,

Kara başak olsun,

Çiimen çıksın,

Ambar dolsun,

Terekä boday,

Çavdar, papşoy,

Tarlada çamur olsun,

Teknedä amur,

Fırında somun,

Uşaklara kolaç.

Pipiruda lätala, lätala,

Üzgülüsäm lätala, lätala,

Day mi, Boje, seten dış,

Da sa napravim kravay,

İ kravay da e mitogum

(mnogu),

Nikolay, Nikolay,

Day mi, Boje, seten dış.

 

Başka küülerdä razgeler bu adet türkülerinin variantları:

Pipiruda gezerim-gezerim,

Allaha da dua ederim.

Ver, Allahım, yaamurcuk,

Ambarlara boodaycık,

Teknelerä amurcuk,

Sergennerä somuncuk,

Babulara şarapçık,

Dädulara rakıcık.

 

Küülerin çoyunda türkülär karışık bulgarca hem gagauzça:

Pipiruda, ruda,

Na goriţa - miţa,

Day, Boje, dıjdeţ,

Seten, bereketen,

Yaamurlar yaasın,

Bereketler olsun,

Kara başak olsun,

Ambarlar dolsun,

Kara somun olsun,

Çorbacıyka versin.

Pipiruda adetini yaptıktan sora pipirudacılar gömärmişlär germançuyu gagauzların gömmäk rituallarına uygun, nicä haliz ölüyü. Kimi küülerdä germançuyu gölä ya dereyä salverärmiştilär.

Bundan sora yaparmışlar ‘pomana’. Pomana rituallarına katılarmışlar büüklär dä. O imeklerdän, ani toplarmışlar pipirudacılar, karılar yaparmışlar gözlemä, türlü tatlılar, toplanmış papşoy ununu diiştirärmişlär bozaya. Büük sofra kurarmışlar o evdä, neredä gecelemiş germançu.

Germançu adetini klisä izmetçileri yasaklarmışlar. Şindiki vakıtta adet kullanılmȇȇr, pek bakılmȇȇr, ama insan onu islää tutêr aklısında. Kazayak küüyündä 90-cı yıllarda videooperator Aleksandr Fazlı çıkarmış bu adeti. Genç kızçaazlar gezerlär evdän-evä, çalȇlar türkü hem toplȇȇrlar imäk mallarını. Tukurlȇȇrlar elää, götürerlär germançuyu, aalȇȇrlar onun aardına, sora da oturȇrlar imää imekleri, angılrını hazırlamışlar verilän onnara mallardan. Filmdä gösterili Pipiruda adetin hepsi etapları, onun gözellii hem meraklıı. Bu film büünkü gündä, açan Pipiruda adeti may unuduldu, büük varlık. Bekim, onu siirettiktän sora şindiki gençlär hem yaşayannar isteyeceklär enidän bu adeti bakmaa.